१. भ्रूणको विकास (Embryonic Development)
-
भ्रूणको लम्बाइ (CRL): करिब 1–2 मि.मि.
-
तौल: अत्यन्त सानो (मापन गर्न नसकिने/विश्वसनीय रूपमा उपलब्ध छैन)
-
मस्तिष्क, मेरुदण्ड (Neural tube) र मुटुको प्रारम्भिक विकास भइरहेको हुन्छ।
-
मुटुको प्रारम्भिक धड्कन ५–६ हप्तातिर सुरु हुन सक्छ।
-
हात, खुट्टा र प्रमुख अंगहरूको प्रारम्भिक निर्माण सुरु हुन्छ।
-
प्लेसेन्टा (Placenta) र अम्नियोटिक थैली (Amniotic Sac) विकास हुँदै जान्छ।
२. आमामा देखिन सक्ने सामान्य परिवर्तनहरू
-
महिनावारी रोकिनु
-
स्तन दुख्नु वा संवेदनशील हुनु
-
थकान महसुस हुनु
-
वाकवाकी वा बान्ता सुरु हुन सक्छ।
-
बारम्बार पिसाब लाग्नु
-
गन्धप्रति बढी संवेदनशील हुनु
-
हल्का पेट तन्किएको वा क्र्याम्प भएको महसुस हुन सक्छ।
३. आवश्यक ANC जाँचहरू
-
गर्भ परीक्षण (Urine Pregnancy Test वा β-hCG आवश्यकता अनुसार)
-
पहिलो ANC दर्ता (Early ANC Registration)
-
रक्तचाप (Blood Pressure)
-
तौल (Weight)
-
रक्त समूह तथा Rh factor
-
Hemoglobin
-
HIV, Syphilis, Hepatitis B परीक्षण (राष्ट्रिय प्रोटोकल अनुसार)
-
पिसाब परीक्षण (Protein, Sugar तथा आवश्यकता अनुसार Infection)
४. USG (Ultrasound)
-
Routine USG सबैलाई ५ हप्तामा आवश्यक हुँदैन।
-
चिकित्सकले आवश्यक ठानेमा Transvaginal Ultrasound गरेर Gestational Sac र गर्भको स्थान मूल्याङ्कन गर्न सक्छन्।
-
Fetal heartbeat प्रायः ६–७ हप्तामा स्पष्ट देखिने सम्भावना बढी हुन्छ।
५. घरमै गर्ने हेरचाह
-
सकेसम्म छिटो ANC दर्ता गर्ने।
-
स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह अनुसार Folic Acid (400 mcg प्रतिदिन) सुरु वा जारी राख्ने।
-
सन्तुलित तथा पोषणयुक्त आहार खाने।
-
पर्याप्त पानी पिउने।
-
धूम्रपान, मदिरा र अन्य हानिकारक पदार्थबाट टाढा रहने।
-
चिकित्सकको सल्लाहबिना कुनै औषधि सेवन नगर्ने।
६. तुरुन्त अस्पताल जानुपर्ने अवस्था
-
धेरै रगत बग्नु
-
एकातिर धेरै पेट दुख्नु वा तीव्र पेट दुखाइ हुनु
-
बेहोस हुनु वा अत्यधिक चक्कर लाग्नु
-
धेरै बान्ता भएर खाना वा पानी नरहनु
-
38°C वा सोभन्दा बढी ज्वरो आउनु
७. नियमित फलोअप
-
पहिलो ANC सकेसम्म पहिलो त्रैमासिक (१२ हप्ताभित्र) गराउनुहोस्।
-
स्वास्थ्यकर्मीले दिएको ANC तालिका अनुसार नियमित जाँच गराउनुहोस्।
आमाको माया (Aamakomaya) सन्देश
५ हप्ताको गर्भावस्थामा सकेसम्म छिटो ANC दर्ता गर्नु, Folic Acid नियमित सेवन गर्नु, सन्तुलित आहार खानु र कुनै पनि खतरा संकेत देखिएमा तुरुन्त स्वास्थ्य संस्थामा जानु सुरक्षित गर्भावस्थाको पहिलो कदम हो।