१. भ्रूणको विकास (Fetal Development)
-
तौल: करिब 2.1–2.3 के.जी.
-
लम्बाइ: करिब 44–45 से.मी. (Head-to-heel)
-
मस्तिष्क र स्नायु प्रणालीको विकास तीव्र रूपमा भइरहेको हुन्छ।
-
फोक्सो परिपक्व हुँदै जान्छ, तर पूर्ण विकास जन्मसम्म जारी रहन्छ।
-
शरीरमा बोसो बढ्दै जान्छ, जसले जन्मपछि तापक्रम नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्छ।
-
बच्चाको प्रतिरक्षा प्रणाली (Immune system) विकास हुँदै जान्छ।
-
धेरैजसो बच्चा टाउको तल (Head-down/Cephalic position) हुने तयारीमा हुन्छ।
-
बच्चाको चलाइ नियमित रूपमा महसुस भइरहनुपर्छ।
२. आमामा देखिन सक्ने सामान्य परिवर्तनहरू
-
बच्चाको चलाइ स्पष्ट महसुस हुनु
-
पेट भारी महसुस हुनु
-
ढाड तथा कम्मर दुख्नु
-
श्रोणि (Pelvis) मा दबाब महसुस हुनु
-
बारम्बार पिसाब लाग्नु
-
छाती पोल्नु (Heartburn)
-
खुट्टा वा पैताला हल्का सुन्निनु
-
निद्रामा समस्या
-
Braxton Hicks contraction हुन सक्छ
३. आवश्यक ANC जाँचहरू
-
रक्तचाप (Blood Pressure)
-
तौल (Weight)
-
पिसाब परीक्षण (Protein/Sugar)
-
पेटको वृद्धि (Fundal Height)
-
बच्चाको मुटुको धड्कन (Fetal Heart Rate)
-
बच्चाको अवस्था (Fetal Presentation)
-
Hemoglobin (आवश्यक अनुसार)
-
जोखिम भएमा चिकित्सकको सल्लाह अनुसार थप परीक्षण
४. USG (Ultrasound)
-
Routine USG ३४ हप्तामा सबै गर्भवतीका लागि अनिवार्य हुँदैन।
-
चिकित्सकले आवश्यकता अनुसार:
-
Growth Scan
-
Amniotic Fluid (पानीको मात्रा)
-
Placenta को अवस्था
-
Doppler अध्ययन
सिफारिस गर्न सक्छन्।
-
५. घरमै गर्ने हेरचाह (Home Care)
-
सन्तुलित तथा पोषणयुक्त आहार खाने।
-
स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह अनुसार Iron-Folic Acid (IFA) र Calcium नियमित सेवन गर्ने।
-
पर्याप्त पानी पिउने।
-
बच्चाको दैनिक चलाइमा ध्यान दिने।
-
बायाँ करवट सुत्ने।
-
हल्का हिँडडुल गर्ने (स्वास्थ्यकर्मीले निषेध नगरेसम्म)।
-
पर्याप्त आराम र निद्रा लिने।
-
प्रसूतिको तयारी गर्ने:
-
प्रसूति हुने स्वास्थ्य संस्था तय गर्ने
-
यातायातको योजना बनाउने
-
आवश्यक सामग्री तयार गर्ने
-
६. तुरुन्त अस्पताल जानुपर्ने खतरा संकेतहरू
-
बच्चाको चलाइ कम वा बन्द हुनु
-
योनीबाट रगत आउनु
-
पानी बग्नु
-
नियमित र बढ्दो प्रसव पीडा सुरु हुनु
-
धेरै टाउको दुख्नु वा आँखा धमिलो हुनु
-
अनुहार वा हात अत्यधिक सुन्निनु
-
ज्वरो आउनु वा सास फेर्न गाह्रो हुनु
७. नियमित फलोअप
-
३४ हप्ताको ANC Visit महत्वपूर्ण हुन्छ।
-
स्वास्थ्यकर्मीले दिएको तालिका अनुसार नियमित जाँच गराउनुहोस्।
-
प्रसवका संकेत र खतरा संकेतबारे जानकारी राख्नुहोस्।
आमाको माया (Aamakomaya) सन्देश
३४ हप्ताको गर्भावस्थामा नियमित ANC, बच्चाको चलाइको निगरानी, पोषणयुक्त आहार, Iron-Folic Acid तथा Calcium को नियमित सेवन र प्रसूतिको तयारीले सुरक्षित प्रसूति र स्वस्थ शिशु जन्माउन सहयोग गर्छ।