१. भ्रूणको विकास (Fetal Development)
-
तौल: करिब 600–700 ग्राम
-
लम्बाइ: करिब 30 से.मी. (Head-to-heel)
-
मस्तिष्क र स्नायु प्रणालीको विकास तीव्र रूपमा भइरहेको हुन्छ।
-
फोक्सोको विकास जारी रहन्छ र श्वासप्रश्वास प्रणाली परिपक्व हुँदै जान्छ।
-
बच्चाले आवाज, प्रकाश र स्पर्शमा प्रतिक्रिया दिन सक्छ।
-
बच्चाको चलाइ (Fetal movement) नियमित रूपमा महसुस हुन थाल्छ।
-
शरीरमा बोसो जम्मा हुन सुरु हुन्छ।
२. आमामा देखिन सक्ने सामान्य परिवर्तनहरू
-
बच्चाको चलाइ स्पष्ट महसुस हुनु
-
पेटको आकार बढ्नु
-
ढाड तथा कम्मर दुख्नु
-
छाती पोल्नु (Heartburn)
-
कब्जियत
-
बारम्बार पिसाब लाग्नु
-
खुट्टामा ऐंठन वा हल्का सुन्निनु
-
निद्रामा समस्या हुनु
३. आवश्यक ANC जाँचहरू
-
रक्तचाप (Blood Pressure)
-
तौल (Weight)
-
पेटको वृद्धि (Fundal Height)
-
बच्चाको मुटुको धड्कन (Fetal Heart Rate)
-
पिसाब परीक्षण (Protein/Sugar)
-
Hemoglobin (आवश्यक अनुसार)
-
Gestational Diabetes Screening (75 g OGTT) 24–28 हप्ताभित्र गराउनु आवश्यक हुन्छ।
४. USG (Ultrasound)
-
18–22 हप्तामा Anomaly Scan गराइसकेको हुनुपर्छ।
-
२४ हप्तामा Routine USG सबै गर्भवतीका लागि अनिवार्य हुँदैन।
-
चिकित्सकले आवश्यकता अनुसार Growth Scan, Amniotic Fluid वा अन्य USG सिफारिस गर्न सक्छन्।
५. घरमै गर्ने हेरचाह (Home Care)
-
सन्तुलित तथा पोषणयुक्त आहार खाने।
-
स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह अनुसार Iron-Folic Acid (IFA) र Calcium नियमित सेवन गर्ने।
-
पर्याप्त पानी पिउने।
-
बच्चाको चलाइमा ध्यान दिने।
-
बायाँ करवट सुत्ने।
-
हल्का हिँडडुल वा सुरक्षित व्यायाम गर्ने।
-
पर्याप्त आराम र निद्रा लिने।
-
धूम्रपान, मदिरा तथा सुर्तीजन्य पदार्थबाट टाढा रहने।
६. तुरुन्त अस्पताल जानुपर्ने खतरा संकेतहरू
-
योनीबाट रगत आउनु
-
पानी बग्नु
-
बच्चाको चलाइ अचानक कम हुनु
-
धेरै पेट दुख्नु वा नियमित contraction हुनु
-
धेरै टाउको दुख्नु वा आँखा धमिलो हुनु
-
अनुहार वा हात अत्यधिक सुन्निनु
-
ज्वरो आउनु वा सास फेर्न गाह्रो हुनु
७. नियमित फलोअप
-
२४–२८ हप्ताभित्र Gestational Diabetes Screening (OGTT) गराउनुहोस्।
-
स्वास्थ्यकर्मीले दिएको ANC तालिका अनुसार नियमित जाँच गराउनुहोस्।
-
बच्चाको चलाइमा दैनिक ध्यान दिनुहोस्।
आमाको माया (Aamakomaya) सन्देश
२४ हप्ताको गर्भावस्थामा नियमित ANC, समयमै OGTT परीक्षण, पोषणयुक्त आहार, Iron-Folic Acid तथा Calcium को नियमित सेवन र बच्चाको चलाइमा ध्यान दिनुले आमा र शिशुको स्वास्थ्य सुरक्षित राख्न मद्दत गर्छ।