१. भ्रूणको विकास (Fetal Development)
-
भ्रूणको तौल: करिब 430–500 ग्राम (औसत करिब 470 ग्राम)
-
भ्रूणको लम्बाइ: करिब 27–28 से.मी. (head-to-heel)
-
बच्चाको मस्तिष्क र स्नायु प्रणालीको विकास भइरहेको हुन्छ।
-
कानको विकास भएकाले आवाज सुन्न र प्रतिक्रिया दिन थाल्छ।
-
बच्चाको हातखुट्टा चल्ने गतिविधि बढ्दै जान्छ।
-
आँखा र ओठको संरचना विकास हुँदै जान्छ।
-
छालामुनि बोसो जम्मा हुन सुरु हुन्छ।
२. आमामा देखिन सक्ने सामान्य परिवर्तनहरू
-
बच्चाको चलाइ महसुस हुन थाल्नु वा बढ्नु
-
पेटको आकार बढ्नु
-
ढाड वा कम्मर दुख्नु
-
छाती पोल्नु
-
कब्जियत
-
खुट्टामा दुखाइ वा हल्का सुन्निनु
-
छालामा तन्किएको दाग (Stretch marks) देखिनु
-
बारम्बार पिसाब लाग्नु
-
थकान महसुस हुनु
३. २२ हप्तामा आवश्यक जाँचहरू (ANC Check-up)
-
रक्तचाप (Blood Pressure)
-
तौल (Weight)
-
पेटको वृद्धि (Fundal height) मूल्यांकन
-
बच्चाको मुटुको धड्कन जाँच
-
पिसाब परीक्षण (Protein/Sugar)
-
Hemoglobin तथा Anemia जाँच (आवश्यक अनुसार)
४. USG (Ultrasound)
-
Anomaly Scan (18–22 weeks) यो समयमा गरिने महत्वपूर्ण ultrasound हो।
-
यसबाट बच्चाको अंगहरूको विकास, मुटु, मस्तिष्क, मेरुदण्ड, हातखुट्टा, Placenta र Amniotic fluid मूल्यांकन गरिन्छ।
-
यदि 18–22 हप्तामा Anomaly Scan भएको छैन भने स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाहमा गराउनुपर्छ।
५. घरमै गर्ने हेरचाह (Home Care)
-
सन्तुलित तथा पोषणयुक्त खाना खाने।
-
Iron, Calcium र चिकित्सकले दिएको औषधि नियमित खाने।
-
पर्याप्त पानी पिउने।
-
दैनिक हल्का हिँडडुल गर्ने (यदि कुनै समस्या छैन भने)।
-
बायाँ करवट सुत्ने बानी बसाल्ने।
-
पर्याप्त आराम गर्ने।
-
धूम्रपान, मदिरा र सुर्तीजन्य पदार्थबाट टाढा रहने।
६. तुरुन्त अस्पताल जानुपर्ने खतरा संकेतहरू
-
योनीबाट रगत आउनु
-
पानी बग्नु
-
पेट धेरै दुख्नु
-
बच्चाको चलाइ अचानक कम हुनु (चलाइ महसुस भइरहेको अवस्थामा)
-
धेरै टाउको दुख्नु वा आँखा धमिलो हुनु
-
ज्वरो आउनु
-
अत्यधिक कमजोरी वा सास फेर्न गाह्रो हुनु
७. नियमित फलोअप
-
ANC जाँच स्वास्थ्यकर्मीले दिएको तालिका अनुसार नियमित गर्नुहोस्।
-
२४–२८ हप्तामा Gestational Diabetes Screening (GCT/OGTT) आवश्यक पर्न सक्छ।
आमाको माया (Aamakomaya) सन्देश:
२२ हप्तामा बच्चाको वृद्धि तीव्र हुन्छ। नियमित ANC, Anomaly Scan, पोषणयुक्त आहार र खतरा संकेतको पहिचानले सुरक्षित गर्भावस्थामा सहयोग गर्छ।